در تداول قدما خيار چنبر يا خيار شنبر « 1 » از تيره لگومىنوزها درختى است كه مغز ميوهء آن را اكنون فلوس مىنامند و در پزشكى براى مسهل به كار مىبرند . على بن حسين انصارى ( 730 - 806 هجرى ) صاحب اختيارات بديعى گويد : « خيار قثد است بشيرازى خيار بالنگ گويند و بپارسى بادرنگ خوانند و صاحب منهاج گويد لطيف‌تر از خيارزه بود و طبيعت وى سرد بود . . . و بهترين وى كوچك بود كه تخم وى رقيق بود و افضل وى لبّ وى بود . . . لبّ وى لطيف‌تر بود از لبّ خيارزه اما جرم خيار دير هضم شود . . . » مؤلّف اختيارات ميان خيار و خيار بادرنگ فرقى ننهاده و حال آنكه از قول مؤلف قراضهء طبيعيّات چنين برمىآيد كه خيار و خيار بادرنگ دو قسم مختلف است . در منتخب كتاب الاخبار و الآثار كه اصل آن از خواجه رشيد الدين فضل اللّه وزير است « 2 » شرح ذيل زير عنوان خيار دربارهء خيار بادرنگ آمده ( ص 100 ) : « . . . و در مازندران و گيلان خيار بادرنگى باشد كه چون بكارند بدرخت برود مانند كدو و آن را دار خيار گويند پوست آن درشت باشد و كنده بغايت تازه و نازك و خوشبو بود بسيار بزرگ‌تر و لذيذتر از ديگر انواع بادرنگها باشد و تخم آن خرد و منفعت آن بسيار و تخم آن جهت بيماران بهتر بود تا آخر پائيز بر درخت بماند چون بسيار گذارند تا زرد شود ميان آن مجوّف گردد و پر از آب مىشود آن را مىنهند و در زمستان نگاه ميدارند . و به جهت بيمارانى كه حرارت ايشان غالب باشد آب آن را ميدهند و آن آب ترش طعم بود خوش و لذيذ و كسانى كه ايشان شراب خورده باشند در خمار جهت رفع تشنگى و حرارت

--> ( 1 ) - Cassia . ( 2 ) - رش : ملك الشعراء بهار ، سبك‌شناسى ج 3 ص 176 - 179 .